Có hình dáng tròn đầy trông như trái bóng chuyền, giống bưởi Banpeiyu được mệnh danh là "vua của các loại trái cây họ cam quýt". Loại quả này khi chín có mùi thơm chua ngọt lan tỏa khắp không gian và là thức quà theo mùa được yêu thích.
Bưởi không xuất phát từ Nhật Bản mà chủ yếu ở các nước Đông Nam Á. Cơ duyên bắt đầu từ nhà thực vật học Shimada Yaichi, ông là một nhà khoa học nông nghiệp được Nhật Bản bổ nhiệm làm việc cho Chính phủ Toàn quyền Đài Loan và sống ở đó 40 năm.
Năm 1919, Shimada bắt đầu chuyến thị sát nông nghiệp ở Đông Nam Á, khi thưởng thức bữa tối trên tàu ông cảm thấy ấn tượng với bưởi nên nhanh chóng bắt tay vào việc tìm kiếm giống này và nhận được một số cây giống trong chuyến tham quan vườn thực vật ở Sài Gòn (nay được gọi là Thảo Cầm Viên), rồi mang chúng về Đài Loan. Nhưng người tạo nên bước đột phá cho việc trồng loại cây nhiệt đới này ở Đài Loan là nhà khoa học Sakurai Yoshijiro.
Đến khoảng những năm 1930, giống bưởi mà Shimada và Sakurai dày công gây dựng cũng được đưa sang Nhật Bản. Khu vực Kumamoto được xem là thích hợp nhất để trồng loại cây này và đặt tên tiếng Nhật là Banpeiyu - 晩白柚.
Ngày nay, thành phố Yatsushiro ở phía nam Kumamoto nổi tiếng với việc trồng loại quả này đã giúp cho Kumamoto chiếm 96% tổng sản lượng Banpeiyu của cả nước.
Khác với loại bưởi ở Việt Nam chúng ta thường thấy có màu xanh lá, giống bưởi này có vỏ dày, màu vàng nhạt, phần thịt bên trong được bao quanh bởi lớp màng trắng và dai. Phần vỏ sau khi bóc ra có thể dùng để tạo hương thơm trong phòng. Vì là họ cam quýt nên phần thịt của Banpeiyu cũng được chia thành từng múi, ăn vào cảm nhận được vị chua nhẹ, tươi mát.
Quả chín trung bình có đường kính khoảng 20 cm và nặng khoảng 2 kg, to bằng đầu trẻ em. Quả lớn nhất có thể đạt đường kính hơn 29cm và nặng 4,8kg do Khoa Khoa học Làm vườn tại Trường Trung học Nông nghiệp tỉnh Kumamoto Yatsushiro thu hoạch và được Kỷ lục Guinness Thế giới công nhận là quả bưởi nặng nhất thế giới.
Quả Banpeiyu được thu hoạch vào khoảng tháng 12, nhưng được bảo quản vài tuần trước khi được bán ra thị trường nên thường Banpeiyu sẽ có nhiều từ tháng 1 đến tháng 3.
Khi chọn Banpeiyu hãy để ý những quả có bề mặt nhẵn mịn, màu vàng sáng, cầm lên cảm thấy nặng tay thì những múi bưởi sẽ mọng nước hơn, tránh những quả sần sùi trên bề mặt. Bạn cũng có thể ngửi mùi và chọn quả có mùi thơm giống yuzu. Quả tươi có vỏ cứng, nhưng theo thời gian chúng sẽ teo lại và hơi nhăn. Để biết khi nào bưởi đạt độ chín tới, bạn có thể ấn nhẹ ngón tay lên vỏ, nếu để lại vết lõm thì bưởi có thể ăn được.
Sau khi mua về, Banpeiyu có thể được bảo quản ở nhiệt độ phòng khoảng một tháng ở nơi thông thoáng. Nếu đã bóc vỏ, hãy bảo quản bưởi ở trong tủ lạnh để có thể thưởng thức lâu hơn.
Không chỉ trong gia đình, mà loại quả này cũng được sử dụng làm vật trang trí theo mùa ở lối vào của nhiều cửa hàng và cơ sở kinh doanh tại Nhật Bản, vì chúng tỏa ra hương thơm dễ chịu và có vẻ ngoài rực rỡ vui mắt.
Nếu không quen, khi nhìn thấy trái bưởi sẽ hoang mang không biết gọt vỏ như thế nào, vì kích thước quá to không thể bổ dọc như cam, quýt. Nhưng sẽ có cách giúp bạn lấy được múi bưởi dễ dàng hơn.
Cắt phần cuống càng sát quả càng tốt, vì vỏ dày và khó ước lượng nên cắt bao nhiêu, vì vậy tốt hơn hết là nên cắt từng chút một mà không cắt vào quả. Từ phần đầu đã cắt ngang, dùng dao khứa dọc lên phần vỏ tạo thành những đường cắt đều nhau. Cuối cùng là dùng tay bóc vỏ, bắt đầu từ phần đầu đã cắt.
Sau khi lột vỏ, phần thịt bên trong sẽ được bao bọc bởi lớp màng mỏng. Xách định vị trí từng múi, cách dễ nhất là sờ vào. Sau đó dùng đầu dao khứa nhẹ giữa hai múi rồi dùng tay tách ra và lấy hết màng bọc quanh múi để lộ phần thịt có màu vàng nhạt, mọng nước. Hạt bưởi cũng tập trung ở giữa, nên cũng đừng quên lấy hết hạt để thưởng thức trọn vẹn hương vị của bưởi.
Cách đơn giản và ngon miệng nhất để thưởng thức bưởi là ăn trực tiếp. Những múi bưởi sau khi bóc có thể ăn liền hoặc bỏ vào tủ lạnh giữ mát.
